با دوستان مروت با دشمنان مدارا

یکی از نعمتهائیکه خدا به پیامبرانش داده و میتوان گفت مافوق همه معجزات آنها است (نمونه ج27 ص123) و یکی از رموز موفقیت آنهاست شرح صدر است. قرآن میفرماید:

فَمَن يُرِدِ اللَّهُ أَن يَهْدِيَهُ يَشرَْحْ صَدْرَهُ لِلْاسْلَامِ  وَ مَن يُرِدْ أَن يُضِلَّهُ يجَْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقًا حَرَجًا كَأَنَّمَا يَصَّعَّدُ فىِ السَّمَاءِ  كَذَالِكَ يجَْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلىَ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ  (انعام/ 125)

پس كسى را كه خدا بخواهد هدايت كند، سينه‏اش را براى [پذيرفتن‏] اسلام مى‏گشايد و كسى را كه [به خاطر لجاجت و عنادش‏] بخواهد گمراه نمايد، سينه‏اش را چنان تنگ مى‏كند كه گويى به زحمت در آسمان بالا مى‏رود خدا اين گونه پليدى را بر كسانى كه ايمان نمى‏آورند، قرار مى‏دهد.

در آيه فوق سعه صدر (گشادگى سينه) يكى از مواهب بزرگ و ضيق صدر (تنگى سينه) يكى از كيفرهاى الهى شمرده شده است، همانطور كه خداوند در مقام بيان يك موهبت عظيم به پيامبر خود مى‏گويد، أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ آيا سينه تو را وسيع و گشاده نساختيم .

و اين موضوعى است كه با مطالعه در حالات افراد به خوبى مشاهد مى‏شود، بعضى روحشان آن چنان باز و گشاده است كه آمادگى براى پذيرش هر واقعيتى- هر چند بزرگ باشد- دارند، اما به عكس بعضى روحشان آن چنان تنگ و محدود است كه گويا راهى و جايى براى نفوذ هيچ حقيقتى در آن نيست. افق ديد فكرى آنها محدود به زندگى روزمره و خواب و خور آنها است، اگر به آنها برسد همه چيز درست است و اگر كمترين تغييرى در آن پيدا شود گويا همه چيز پايان يافته و دنيا خراب شده است!.

هنگامى كه آيه فوق نازل شد از پيامبر ص پرسيدند شرح صدر چيست؟

پيامبر ص فرمود: نور يقذفه اللَّه فى قلب من يشاء فينشرح له صدره و ينفسح‏

:  نورى است كه خدا در قلب هر كس بخواهد مى‏افكند و در پرتو آن، روح او وسيع و گشاده مى‏شود .

پرسيدند: آيا نشانه‏اى دارد كه با آن شناخته شود؟

فرمود: نعم، الانابة الى دار الخلود و التجافى عن دار الغرور و الاستعداد للموت قبل نزول الموت‏

  آرى نشانه‏اش توجه به سراى جاويدان و دامن‏ بر چيدن از زرق و برق دنيا و آماده شدن براى مرگ است (با ايمان و عمل صالح و تلاش و كوشش در راه حق) پيش از آنكه مرگ فرا رسد.  (تفسیر نمونه ج5 ص436)